Jak leczyć brak smaku przy infekcji?

Brak smaku przy infekcji najczęściej jest objawem przejściowym, wynikającym z zaburzenia funkcji receptorów smakowych i węchowych. Prawidłowe leczenie skupia się na usunięciu przyczyny, wspieraniu regeneracji zmysłów oraz ograniczaniu czynników pogłębiających problem [1][3][5].

Definicje zaburzeń smaku i główne przyczyny

Brak smaku może objawiać się całkowitą utratą (ageuzja), osłabieniem (hipogeuzja) lub zniekształceniem percepcji smaków (dysgeuzja) [5][1]. Utrata smaku podczas infekcji jest najczęściej efektem infekcji górnych dróg oddechowych, takich jak SARS-CoV-2, przeziębienie czy grypa [1][2][3].

Infekcje wirusowe oraz pojawiające się w ich przebiegu stany zapalne śluzówki nosa i jamy ustnej prowadzą do zaburzeń odbioru bodźców smakowych. Smak i węch są ściśle powiązane, dlatego zaburzenia funkcji węchowych bardzo często skutkują także utrudnionym odczuwaniem smaku [6][3].

Mechanizmy zaburzeń smaku podczas infekcji

W trakcie infekcji dochodzi do kilku procesów, które wpływają na funkcjonowanie zmysłu smaku:

• Uszkodzenie nabłonka węchowego lub receptorów smakowych przez wirusy prowadzi do zaburzeń odbioru bodźców smakowych i węchowych [2][4][5].
• Zapalenie śluzówek nosa i języka zmienia środowisko jamy ustnej, utrudniając pracę receptorów smakowych [1][5].
• Zmniejszenie ilości śliny, działanie niektórych leków i niedobory mikroelementów (np. cynku) również nasilają problem [2][4][5].

W większości przypadków regeneracja receptorów smakowych i węchowych następuje samoistnie, jednak proces ten może potrwać od kilku dni do nawet kilku miesięcy [3][2].

Leczenie przyczynowe i wspomagające

Kluczowym krokiem jest leczenie infekcji wywołującej objaw. W przypadku infekcji bakteryjnych konieczna jest antybiotykoterapia, natomiast infekcje wirusowe leczy się objawowo, a w szczególnych przypadkach swoiście [1].

Kontrola stanu zapalnego śluzówki nosa i jamy ustnej pomaga ograniczyć nasilenie oraz czas trwania objawów. U niektórych pacjentów stosuje się miejscowe lub donosowe kortykosteroidy, a w przypadkach pourazowych lub powikłanych grypą krótkie kursy steroidów doustnych [7][3][5].

W leczeniu wspomagającym istotne znaczenie mają:

• Uzupełnianie niedoborów mikroelementów, zwłaszcza cynku i witamin [4][5]
• Poprawa higieny jamy ustnej i nawodnienie [5]
• Zaprzestanie palenia tytoniu, gdyż dym nasila zaburzenia smaku [5][6]
• Zmiana leków wywołujących objaw po konsultacji z lekarzem [4][5]

Rehabilitacja i wsparcie zmysłów

Obecnie coraz większą rolę przypisuje się treningowi węchowemu polegającemu na regularnym wąchaniu różnych substancji zapachowych. Takie działania aktywują procesy regeneracyjne nabłonka węchowego i w dłuższej perspektywie mogą przyspieszyć powrót zarówno węchu, jak i smaku [2].

W praktyce klinicznej trening węchowy uważany jest za jedną z najskuteczniejszych, niefarmakologicznych metod rehabilitacyjnych po infekcjach wirusowych, w tym COVID-19. W określonych sytuacjach lekarz rozważa także krótkie kursy steroidoterapii [7][2][3].

Czas trwania i rokowanie

Symptomy braku smaku w przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych zwykle ustępują w ciągu kilku dni do kilku tygodni [3][1]. U osób po COVID-19 objawy mogą utrzymywać się nawet wiele tygodni, sporadycznie ustępowanie trwa miesiącami [4][3].

Poważniejsze zaburzenia (ageuzja, długotrwała dysgeuzja) są rzadkie. Największym wyzwaniem klinicznym jest przewlekłość objawu i jego wpływ na jakość życia, dlatego kompleksowe leczenie, rehabilitacja i eliminacja czynników pogarszających są szczególnie istotne [2][4].

Podsumowanie: zalecenia i działania wspierające

Najważniejsze w leczeniu braku smaku przy infekcji są: usunięcie przyczyny poprzez terapię infekcji, kontrola stanu zapalnego śluzówek, regularna higiena jamy ustnej, uzupełnienie niedoborów, trening węchowy oraz eliminacja czynników pogarszających (palenie, leki). Większość przypadków ustępuje samoistnie, jednak w razie długotrwałych lub nasilonych objawów wskazana jest konsultacja specjalistyczna (laryngolog, neurolog, stomatolog) [1][3][5][2].

Źródła:

• [1] https://www.dentic.us/zaburzenia-smaku-dysgeuzja/
• [2] https://tomaszgrzegorzek.pl/nowosci/zaburzenia-wechu-i-smaku-przyczyny-i-leczenie/
• [3] https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/utrata-brak-wechu-i-smaku-przyczyny-jak-dlugo-trwa-leczenie/
• [4] https://diag.pl/pacjent/artykuly/zaburzenia-smaku-brak-smaku-oslabienie-smaku-jakie-moga-byc-przyczyny/
• [5] https://www.doz.pl/czytelnia/a17100-Ageuzja__na_co_wskazuje_utrata_smaku
• [6] https://www.luxmed.pl/dla-pacjenta/artykuly-i-poradniki/utrata-smaku-jakie-choroby-moga-powodowac-takie-objawy
• [7] https://www.mp.pl/pacjent/grypa/lista/85970,brak-wechu-i-smaku-po-infekcji-grypowej