Przeziębienie u dorosłych najłatwiej rozpoznać po stopniowym początku, dominującym katarze, kichaniu, bólu lub drapaniu w gardle oraz kaszlu, zwykle bez wysokiej gorączki, z największym nasileniem w drugim lub trzecim dniu infekcji [1][2][3]. Typowe objawy przeziębienia ustępują samoistnie w około siedem do dziesięciu dni, choć katar, zatkanie nosa lub kaszel mogą trwać do dwóch tygodni [1][4][3].
Czym jest przeziębienie?
Przeziębienie to łagodna i samoograniczająca się infekcja górnych dróg oddechowych wywoływana przez wirusy, nie przez bakterie [2][3]. Nie jest jedną chorobą, ponieważ może je powodować ponad dwieście różnych wirusów, z których najczęstsze są rinowirusy [2][3].
U dorosłych przebieg jest na ogół łagodny, a organizm zdrowieje bez leczenia przyczynowego, co oznacza, że terapia ma charakter objawowy [4][3].
Jakie są najczęstsze objawy przeziębienia u dorosłych?
Najbardziej charakterystyczne objawy przeziębienia u dorosłych obejmują dolegliwości z nosa i gardła oraz niewielkie objawy ogólne [1][2].
- Katar wodnisty na początku, później gęstniejący oraz niedrożność nosa [1][2].
- Kichanie [1][2].
- Ból, pieczenie lub drapanie w gardle oraz chrypka [1][2].
- Kaszel który może być początkowo suchy, później czasem bardziej produktywny [1][2].
- Zmęczenie i złe samopoczucie, lekki ból głowy oraz łagodne bóle mięśni [1][2].
- Stan podgorączkowy lub niska gorączka, przy czym u dorosłych wysoka gorączka zwykle nie występuje [2][3].
Jak szybko pojawiają się objawy i jak długo trwają?
Objawy zwykle rozwijają się stopniowo w ciągu jednego do trzech dni po kontakcie z wirusem, a największe nasilenie przypada najczęściej na drugi lub trzeci dzień infekcji [1][2][3].
Typowy czas trwania przeziębienia wynosi około siedem do dziesięciu dni [1][4]. Katar, zatkanie nosa i kaszel mogą utrzymywać się do dziesięciu do czternastu dni, zanim całkowicie ustąpią [3].
Przykładowy przebieg może wyglądać następująco [2][3].
- Dzień 1 do 2 drapanie w gardle, kichanie, wodnisty katar [2][3].
- Dzień 2 do 3 największe nasilenie zatkania nosa, kaszel i ogólne rozbicie [2][3].
- Dzień 4 do 7 stopniowe łagodnienie dolegliwości [2][3].
- Dzień 7 do 14 możliwe utrzymywanie się kaszlu lub kataru [2][3].
Jak odróżnić przeziębienie od grypy i innych infekcji?
Przeziębienie zwykle zaczyna się łagodnie i stopniowo, a dominują w nim katar i kichanie, z niewysoką lub brakiem gorączki u dorosłych [2][3]. Grypa częściej pojawia się nagle i powoduje wyższą gorączkę oraz silniejsze bóle mięśni i znaczne osłabienie [2][5].
Objawy przeziębienia mogą jednak częściowo przypominać grypę lub COVID 19, dlatego sam obraz kliniczny nie zawsze pozwala na pewne rozpoznanie i w razie wątpliwości warto skonsultować się z personelem medycznym [2][3][5].
Jak dochodzi do zakażenia i skąd biorą się objawy?
Do zakażenia dochodzi głównie drogą kropelkową oraz przez bliski kontakt, a także przez zanieczyszczone ręce i powierzchnie, gdy wirus dostaje się do błon śluzowych nosa, gardła lub oczu [3].
Miejscowa odpowiedź immunologiczna prowadzi do obrzęku błony śluzowej i wzmożonej produkcji wydzieliny, co wywołuje katar i zatkanie nosa. Podrażnienie błon śluzowych nasila odruch kichania i kaszlu, a stan zapalny gardła odpowiada za ból, drapanie lub pieczenie oraz możliwą chrypkę. Objawy ogólne takie jak zmęczenie, lekki ból głowy czy bóle mięśni wynikają z reakcji organizmu na infekcję i zwykle najsilniejsze są w drugim lub trzecim dniu [2][3].
Kiedy objawy przeziębienia powinny skłonić do konsultacji?
Do kontaktu z personelem medycznym powinny skłonić między innymi następujące sytuacje [1][6].
- Problemy z oddychaniem lub duszność [6].
- Ból w klatce piersiowej [6].
- Splątanie lub wyraźne pogorszenie stanu ogólnego [6].
- Bardzo wysoka gorączka na przykład powyżej około 39 stopni Celsjusza zwłaszcza z wymienionymi wyżej objawami alarmowymi [6].
- Gorączka przekraczająca 38,5 stopnia Celsjusza utrzymująca się dłużej niż trzy dni lub nawrót gorączki po okresie poprawy [1].
- Brak poprawy po około dziesięciu dniach choroby lub nasilanie się objawów [1].
- Kaszel utrzymujący się ponad trzy tygodnie wymaga oceny lekarskiej [5].
Jak postępować w domu przy łagodnych objawach?
W niepowikłanym przebiegu podstawą jest samoopieka oraz leczenie objawowe [4][3].
- Odpoczynek i odpowiednie nawodnienie organizmu pomagają złagodzić dolegliwości [4].
- Nawilżanie powietrza oraz irygacja lub spraye z solą fizjologiczną do nosa wspierają drożność nosa i komfort oddychania [4][3].
- W razie potrzeby i braku przeciwwskazań można rozważyć leki dostępne bez recepty ukierunkowane na objawy, zgodnie z zaleceniami na ulotce oraz poradą farmaceuty lub lekarza [4].
Antybiotyki nie leczą przeziębienia, ponieważ przyczyną są wirusy, dlatego rutynowe ich stosowanie nie przynosi korzyści i powinno być unikane [4][3]. Racjonalne użycie antybiotyków ogranicza ryzyko oporności drobnoustrojów i działań niepożądanych [3].
Kto powinien zachować szczególną ostrożność?
Większą czujność zaleca się osobom starszym, osobom z chorobami przewlekłymi oraz z obniżoną odpornością, ponieważ infekcja może przebiegać u nich ciężej lub prowadzić do powikłań, co uzasadnia niższy próg do konsultacji [1].
Najważniejsze wnioski
Objawy przeziębienia u dorosłych zwykle narastają stopniowo w ciągu jednego do trzech dni od zakażenia i osiągają szczyt w drugim lub trzecim dniu, a następnie wygasają w ciągu tygodnia do dziesięciu dni, przy czym katar i kaszel mogą trwać dłużej [1][2][3]. Przebieg jest łagodny, gorączka na ogół niewysoka, a leczenie ma charakter objawowy, bez antybiotyków [4][2][3]. Objawy alarmowe takie jak duszność, ból w klatce piersiowej, bardzo wysoka lub utrzymująca się gorączka, wyraźne pogorszenie albo brak poprawy po około dziesięciu dniach wymagają kontaktu z personelem medycznym [1][6].
Materiały źródłowe
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/common-cold/symptoms-causes/syc-20351605
- https://www.cdc.gov/common-cold/about/index.html
- https://www.cdc.gov/antibiotic-use/media/pdfs/Common-Cold-P.pdf
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/common-cold/diagnosis-treatment/drc-20351611
- https://www.nhs.uk/conditions/common-cold/
- https://www.cheshireandmerseyside.nhs.uk/your-health/helping-you-stay-well/self-care
CentrumLaryngologiczne.pl to czołowy polski portal medyczny poświęcony zdrowiu górnych dróg oddechowych. Specjalizujemy się w przekazywaniu rzetelnej wiedzy laryngologicznej w przystępnej formie, łącząc najnowsze osiągnięcia nauki z praktycznymi potrzebami pacjentów.