Jak długo trwa zanik smaku i węchu po infekcji?

Zanik smaku i węchu po infekcji to problem, który dotyka znaczną liczbę osób przechodzących zakażenie, szczególnie koronawirusem. Czas trwania tych dolegliwości uzależniony jest od ich przyczyny, choć szczegółowe ramy czasowe mogą być bardzo różne w zależności od przypadku i indywidualnych zdolności regeneracyjnych organizmu[2].

Jak długo utrzymuje się utrata smaku i węchu po infekcji?

Zaburzenia smaku i węchu po infekcjach wirusowych zazwyczaj trwają kilka dni lub tygodni, choć czas ich ustępowania jest ściśle powiązany z konkretną przyczyną, czyli rodzajem zakażenia[2]. W przypadku COVID-19, u pacjentów z łagodnym przebiegiem mediana trwania zaburzeń wynosi około 10 dni, a u większości osób całkowity powrót do normy następuje w ciągu 4 tygodni od rozpoznania choroby[4][5].

Węch powraca w ciągu 3 tygodni u większości chorych, jednak u niektórych osób dolegliwości mogą się przeciągać[6]. Po 40 dniach około 1/3 pacjentów zgłasza jedynie częściową poprawę, a po 5 miesiącach nawet 51 proc. badanych nie odzyskało jeszcze pełni węchu[3][4][5]. Statystyki pokazują, że u części pacjentów zaburzenia mogą utrzymywać się do 6 miesięcy, lecz niemal wszyscy odzyskują prawidłowy węch po 180 dniach[4][5].

Jeżeli utrata węchu i smaku utrzymuje się dłużej niż 14 dni bez wyraźnej poprawy, zasadne jest rozważenie leczenia specjalistycznego[1]. Konsultacja lekarska jest również wskazana, jeśli zaburzenia trwają kilka tygodni po ustąpieniu innych objawów infekcji[9].

Procesy regeneracji zmysłów po infekcji

Komórki węchowe mają zdolność regeneracyjną i proces ten trwa przeciętnie około 30 dni[5]. Uszkodzenie wyjściowe obejmuje głównie nabłonek węchowy, a nie neurony, co daje wysoką szansę na pełne wyzdrowienie[7]. Wpływ zmian neurologicznych spowodowanych przez wirusa SARS-CoV-2 jest jednak istotny i u niektórych może wydłużać proces gojenia się nabłonka[3].

Receptory smakowe także podlegają regeneracji, lecz ten proces zwykle rozciąga się na okres około 4 miesięcy po usunięciu czynnika zaburzającego[5]. Powrót smaku zależy głównie od odwracalności przyczyny uszkodzenia. Wędług danych, w większości przypadków smak powraca w ciągu 6 tygodni[1], choć możliwe są sytuacje, w których trwa to nawet kilka miesięcy[3].

U około 5 proc. pacjentów po 40 dniach nie obserwuje się żadnej poprawy[4][5]. U 10 proc. zakażonych utrata smaku i węchu może mieć charakter trwały[1]. W rzadkich przypadkach powrót węchu i smaku może się przeciągać do roku po przebyciu choroby[8].

Specyfika zaburzeń smaku i węchu w COVID-19

Zaburzenia węchu i smaku to jedne z najwcześniejszych objawów COVID-19, niekiedy pojawiają się nawet przed bardziej typowymi symptomami jak kaszel czy gorączka[1]. W niektórych przypadkach bywają jedynym objawem zakażenia lub pojawiają się około 4. dnia od początku symptomów[1].

Węch i smak są ze sobą silnie powiązane – zaburzenia odbioru zapachów powodują subiektywne wrażenie utraty smaku. Zjawisko to może nasilać poczucie dyskomfortu i utrudniać codzienne funkcjonowanie[8]. Na etapie powrotu do zdrowia możliwe jest czasowe, zniekształcone odbieranie zapachów i smaków[1].

Statystyki dotyczące czasu trwania zaburzeń

Badanie kanadyjskie z udziałem ponad 800 osób wykazało, że 72,5 proc. pacjentów z COVID-19 doświadczyło utraty węchu na początku choroby, natomiast po 5 miesiącach jeszcze 51 proc. zgłaszało częściowe lub pełne utrzymywanie się tego problemu, a 17 proc. miało trwale potwierdzoną utratę węchu testami klinicznymi[3].

Podobnie utratę smaku zgłosiło niemal 63 proc. badanych, przy czym po 5 miesiącach 38 proc. nadal odnotowywało problemy, a 9 proc. miało potwierdzone zaburzenie w testach[3]. Około 25 proc. osób nie odzyskiwało węchu po 60 dniach[6]. W przypadkach niepowikłanych kataru czy zapalenia zatok utrata zmysłów trwa przeważnie do 3 dni[7].

Kiedy szukać pomocy i jak ocenić powrót zmysłów?

Brak poprawy po 14 dniach od początkowej utraty smaku lub węchu wymaga rozważenia interwencji lekarskiej, zwłaszcza gdy objaw nie korzysta z tendencji do samoistnej poprawy[1]. Konsultacja jest konieczna również wtedy, gdy po ustąpieniu innych symptomów zapalnych utrata węchu lub smaku utrzymuje się przez kolejne tygodnie[9].

Ważne jest, aby nie bagatelizować problemu – długo utrzymująca się utrata węchu lub smaku może być objawem trwałego uszkodzenia, które wymaga diagnostyki specjalistycznej[2]. Przebieg regeneracji jest zróżnicowany i zależy od mechanizmu uszkodzenia oraz indywidualnych predyspozycji[5][8].

Podsumowanie: ile trwa zanik smaku i węchu po infekcji?

Czas powrotu węchu i smaku po infekcji najczęściej mieści się w granicach od kilku dni do kilkunastu tygodni, przy czym infekcje SARS-CoV-2 najczęściej wydłużają okres dochodzenia do pełnej sprawności do kilku miesięcy[1][2][3][4][5][6]. W rzadkich przypadkach regeneracja trwa nawet rok, a u niewielkiej części chorych zmysły nie wracają do normy[1][3][8]. Kluczowe jest monitorowanie objawów i ewentualne podjęcie leczenia, gdy powrót do zdrowia się przeciąga. Węch i smak są zazwyczaj odzyskiwane w cyklu 30-180 dni, jednak każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny[5][4].

Źródła:

1. https://enel.pl/enelzdrowie/koronawirus/utrata-wechu-i-smaku-po-koronawirusie-jak-dlugo-zmysly-wracaja-do-normy
2. https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/utrata-brak-wechu-i-smaku-przyczyny-jak-dlugo-trwa-leczenie/
3. https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news,86521,nawet-5-miesiecy-po-covid-19-utrzymuje-sie-pogorszenie-smaku-i-wechu.html
4. https://www.mp.pl/pacjent/objawy/152681,zaburzenia-smaku
5. https://diag.pl/pacjent/artykuly/zaburzenia-smaku-brak-smaku-oslabienie-smaku-jakie-moga-byc-przyczyny/
6. https://www.doz.pl/czytelnia/a15706-Utrata_smaku_i_wechu_w_COVID-19__z_czego_wynika_i_jak_dlugo_moze_sie_utrzymywac
7. https://podyplomie.pl/medical-tribune/36122,zapalenie-zatok-przynosowych-rozpoznanie-i-leczenie?page=2
8. https://www.luxmed.pl/dla-pacjenta/artykuly-i-poradniki/parosmia-i-fantosmia-dlaczego-nos-nas-oszukuje
9. https://leki.pl/na/utrata-lub-zmiana-wechu/objawy/