Czy katar przy koronawirusie to częsty objaw zakażenia?

Katar przy koronawirusie może występować i w nowszych wariantach jest raportowany częściej, ale nie jest to częsty objaw zakażenia w sensie wysokiej swoistości klinicznej. Nadal sam w sobie nie potwierdza COVID-19 ani go nie wyklucza [1][2][3][4][5].

Czy katar przy koronawirusie to częsty objaw?

Katar, określany jako runny nose lub congestion, został uznany za możliwy objaw COVID-19, jednak nie należy do objawów najbardziej swoistych. Obecne zestawienia kliniczne wymieniają runny or stuffy nose wśród częstszych zgłaszanych dolegliwości, zwłaszcza w erze wariantu Omikron [1][2][3][4][5].

Dane ilościowe są zróżnicowane. W jednym opracowaniu katar notowano u 4,8% osób z COVID-19 [4]. Przeglądy badań pokazują szeroki zakres częstości od 2,1% do 28% w zależności od populacji i projektu badania. Wśród hospitalizowanych 28% zgłaszało katar lub rhinorrhea, a w grupie osób w kwarantannie 26,6% raportowało katar jako objaw początkowy. W analizie wczesnych objawów z użyciem uczenia maszynowego odsetek wyniósł 8,43% [6].

Po pojawieniu się Omikronu objawy ze strony nosa, w tym zatkany nos i katar, stały się jednymi z najczęstszych zgłaszanych dolegliwości w raportach pacjenckich i klinicznych, co potwierdzają również opisy rejestrów i analiz z okresu dominacji tego wariantu [4][5][7].

Co oznacza katar przy COVID-19?

W kontekście COVID-19 katar oznacza wyciek wodnistej wydzieliny z nosa, uczucie zatkania nosa lub współwystępowanie obu tych dolegliwości [1][3][8]. Objaw ten jest konsekwencją zajęcia górnych dróg oddechowych przez SARS-CoV-2, co uzasadnia pojawienie się dolegliwości nosowych u części chorych [4][1][5].

Z punktu widzenia rozpoznania klinicznego katar ma niską swoistość. Występuje powszechnie także w przeziębieniu, grypie i alergii, dlatego nie powinien być interpretowany w izolacji od całego obrazu chorobowego [1][9][10].

Dlaczego dziś katar przy COVID-19 jest zgłaszany częściej?

Warianty SARS-CoV-2 różnią się dominującym obrazem klinicznym. Nowsze warianty, w tym Omikron, częściej wywołują symptomy zbliżone do przeziębienia, do których należą dolegliwości nosowe. Ta zmiana profilu objawów tłumaczy częstsze raportowanie kataru w późniejszych falach pandemii w porównaniu z okresem początkowym [4][5][7].

Na częstość kataru wpływa także wiek pacjenta, status odporności po szczepieniu lub przebytym zakażeniu oraz to, czy analizowana jest populacja ambulatoryjna czy hospitalizowana, co widać w szerokim zakresie odsetków raportowanych w różnych badaniach [4][6][5].

Jak odróżnić katar covidowy od przeziębienia, grypy i alergii?

COVID-19 może naśladować przeziębienie i alergie. Sam katar nie wystarcza do rozpoznania zakażenia, ponieważ brakuje mu swoistości diagnostycznej względem innych częstych chorób układu oddechowego [1][9].

Prawdopodobieństwo COVID-19 rośnie, gdy katar współwystępuje z bólem gardła, kaszlem, gorączką, bólem głowy, osłabieniem, utratą lub zaburzeniem węchu i smaku lub gdy chory miał kontakt z osobą zakażoną [2][3][8].

Alergię częściej sugerują dominujące kichanie, świąd nosa i oczu oraz wodnista wydzielina bez gorączki. Taki profil dolegliwości przemawia za etiologią alergiczną, a nie wirusową, choć ostateczna ocena zawsze zależy od całokształtu objawów i kontekstu epidemiologicznego [9].

Od czego zależy ryzyko, że katar jest objawem zakażenia?

Ryzyko, że katar wynika z COVID-19, zależy od aktualnego wariantu wirusa, indywidualnych cech pacjenta i poziomu odporności populacyjnej, a także od charakterystyki badanej grupy klinicznej. Badania wykazały znaczące różnice między pacjentami hospitalizowanymi a osobami obserwowanymi ambulatoryjnie lub w kwarantannie [4][6][5].

Znaczenie ma również bieżąca transmisja w populacji. Im wyższa częstość zakażeń w danym okresie, tym większe prawdopodobieństwo, że objawy przypominające przeziębienie, w tym katar, są skutkiem infekcji SARS-CoV-2.

Kiedy katar zwiększa prawdopodobieństwo COVID-19?

Ryzyko zakażenia rośnie, gdy katar pojawia się razem z innymi typowymi objawami COVID-19, takimi jak ból gardła, kaszel, gorączka, osłabienie, ból głowy czy zaburzenia węchu i smaku, lub gdy występuje istotny kontakt epidemiologiczny z osobą chorą [2][3][8]. W takich sytuacjach katar staje się elementem obrazu klinicznego zwiększającym prawdopodobieństwo rozpoznania [1][3][8].

Gdy dominują cechy alergiczne jak napadowe kichanie, świąd i łzawienie przy braku gorączki, bardziej prawdopodobna jest alergia niż COVID-19, mimo obecności kataru [9].

Co w praktyce oznacza katar w diagnostyce COVID-19?

Katar przy koronawirusie jest uznanym składnikiem obrazu choroby i dziś bywa raportowany często, zwłaszcza w erze Omikronu, ale ma niską swoistość. W praktyce klinicznej nie wyklucza COVID-19, jednocześnie sam w sobie nie potwierdza zakażenia. Interpretacja powinna zawsze uwzględniać inne objawy, ekspozycję oraz sytuację epidemiologiczną [1][2][3][4][5][6].

Przeglądy pacjenckie i poradniki kliniczne podkreślają, że dolegliwości nosowe są częścią spektrum objawów COVID-19, jednak ich znaczenie diagnostyczne wzrasta dopiero w połączeniu z pozostałymi cechami choroby i kontekstem populacyjnym [10][8].

Materiały źródłowe

1. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/coronavirus/in-depth/covid-19-cold-flu-and-allergies-differences/art-20503981
2. https://www.nia.nih.gov/health/covid-19/it-cold-flu-or-covid-19
3. https://www.cdc.gov/covid/signs-symptoms/index.html
4. https://ada.com/covid/covid-19-symptom-runny-nose/
5. https://www.everydayhealth.com/coronavirus/covid-19-congestion-and-runny-nose-how-to-deal/
6. https://consensus.app/questions/runny-nose-as-a-symptom-of-covid19/
7. https://www.ispor.org/docs/default-source/cti-meeting-21021-documents/926eb23f-c07d-4c64-82bd-4ce0ba7dcc54.pdf?sfvrsn=84993397_0
8. https://www.nhs.uk/conditions/covid-19/covid-19-symptoms-and-what-to-do/
9. https://health.clevelandclinic.org/is-it-covid-19-a-cold-or-seasonal-allergies
10. https://www.medicalnewstoday.com/articles/runny-nose-and-covid