Kiedy wróci mi smak i węch po chorobie?

Kiedy wróci mi smak i węch po chorobie? To pytanie zadaje sobie wiele osób po infekcjach wirusowych, w szczególności po COVID-19. Odzyskanie zmysłu węchu i smaku następuje zazwyczaj w ciągu 2-6 tygodni od wyzdrowienia, choć u części pacjentów objawy mogą utrzymywać się miesiącami lub nawet mieć charakter trwały[1][3][4][5]. W niniejszym artykule poznasz przyczyny, mechanizmy oraz sposoby wspomagania regeneracji tych zmysłów z udokumentowanymi faktami naukowymi.

Jak długo trwa utrata smaku i węchu po chorobie?

W większości przypadków smak i węch wracają w okresie od dwóch do sześciu tygodni po zakończeniu infekcji[1][3][4][5]. Około 60-90% osób zakażonych wirusem SARS-CoV-2 doświadcza tych zaburzeń, a u niemal 5-10% z nich objawy te mają charakter trwały i nieodwracalny[3][4][5]. W rzadszych przypadkach, zwłaszcza po ciężkich infekcjach lub przy współistniejących schorzeniach, regeneracja zmysłów może zająć nawet kilka miesięcy, a u około 5% pacjentów do pełnego przywrócenia funkcji nigdy nie dochodzi[4].

W przypadku dłuższej utraty węchu typowy czas regeneracji wynosi od 7 do 14 dni, a przy utracie smaku rekonwalescencja może wydłużyć się do około 6 tygodni[1][6]. Warto podkreślić, że proces powrotu tych zmysłów przebiega indywidualnie i zależy od stopnia uszkodzenia nabłonka oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta[1][2][3].

Dlaczego zmysły węchu i smaku zanikają po infekcji?

Utrata węchu i smaku wiąże się najczęściej z infekcjami wirusowymi, przy czym szczególne miejsce zajmuje COVID-19[1][2][3]. Mechanizm utraty tych zmysłów wynika z zapalenia i uszkodzenia nabłonka węchowego oraz reakcji immunologicznej organizmu na infekcję[1][5]. Dochodzi do czasowego upośledzenia funkcji lub nawet obumierania komórek nerwowych odpowiedzialnych za odbiór zapachów i smaków[1].

Nie bez znaczenia pozostają także czynniki dodatkowe, takie jak niedobory witamin (głównie B12 oraz kwasu foliowego), obecność innych chorób oraz ewentualne powikłania po infekcji[2]. Narząd węchu jest jednak jednym z nielicznych obszarów układu nerwowego ludzi, który jest zdolny do regeneracji przez całe życie, co umożliwia powrót zmysłów nawet po znacznym uszkodzeniu[1].

Kto i w jakich okolicznościach jest narażony na trwałą utratę smaku i węchu?

Trwałe zaburzenia zmysłów dotyczą około 5-10% pacjentów doświadczających utraty węchu i smaku w przebiegu COVID-19[1][3][4][5]. W badaniach wykazano, że łagodny przebieg infekcji dużo częściej wiąże się z tymi objawami (około 55%) niż cięższy (około 7%)[5]. Utrata funkcji zmysłowych może zostać spotęgowana przez czynniki ryzyka, takie jak długo trwająca infekcja, niedożywienie, niedobory witamin oraz przewlekłe choroby[2].

Warto podkreślić, że po przebytej infekcji istnieje również możliwość wystąpienia okresu pośredniego, gdy odbiór zapachów i smaków jest zniekształcony lub przesunięty i dopiero z czasem wraca do normy[1][4].

Jak przebiega diagnoza utraty smaku i węchu?

Zdiagnozowanie przyczyn zaburzeń smaku i węchu zawsze obejmuje szczegółowy wywiad lekarski, badanie fizykalne, testy węchowe i smakowe, laboratoryjne oraz badania neuroobrazowe w razie potrzeby[2]. Pozwala to na ocenę nasilenia deficytów sensorycznych, wykrycie ewentualnych niedoborów oraz wysokiego poziomu zapalenia błon śluzowych analizowanych narządów[2]. Wielowymiarowa diagnostyka umożliwia też ocenę stanu neurologicznego oraz ogólnej kondycji pacjenta, co wpływa na rokowania dotyczące odzyskania zmysłów.

Czy można przyspieszyć powrót smaku i węchu?

Odzyskanie smaku i węchu zależy od regeneracji komórek nabłonka oraz neuronów węchowych, co może być wsparte działaniami terapeutycznymi[1][3]. Obecnie uznaną metodą poprawy funkcji zmysłów jest trening węchu, który polega na regularnej stymulacji wybranymi zapachami przez co najmniej 12 tygodni, po których zaleca się zmianę używanych substancji[3]. Regularność i różnorodność stosowanych bodźców znacząco zwiększa szansę na odzyskanie zmysłów oraz przyspiesza proces powrotu do zdrowia[3].

Pacjenci powinni także zwrócić uwagę na suplementację witaminową oraz zbilansowaną dietę, zwłaszcza gdy stwierdzono niedobory, które mogą podtrzymywać zaburzenia sensoryczne[2].

Wpływ utraty smaku i węchu na organizm i zdrowie psychiczne

Przejściowa lub trwała utrata węchu i smaku nie tylko pogarsza komfort życia, ale także może prowadzić do pogorszenia apetytu, niedożywienia oraz osłabienia odporności[1]. Zmianom często towarzyszą zaburzenia emocjonalne, takie jak obniżony nastrój, depresja czy izolacja społeczna, wywołane ograniczeniem przyjemności z jedzenia oraz kontaktem społecznym[4]. Monitorowanie stanu psychicznego i fizycznego pacjenta w trakcie rekonwalescencji jest niezbędne, aby zapobiegać odległym skutkom zaburzeń zmysłów.

Podsumowanie najważniejszych informacji

Podsumowując, najczęściej smak i węch wracają w ciągu 2-6 tygodni po infekcji. Proces ten przebiega indywidualnie i zależy od przyczyny oraz rozległości uszkodzenia sensorycznego[1][3][4][5]. U około 10% pacjentów możliwe są trwałe zaburzenia, których ryzyko wzrasta przy nieodpowiedniej regeneracji lub współistniejących niedoborach witamin[1][3][4]. Najlepszym sposobem wspomagania regeneracji jest systematyczny trening węchu oraz dbanie o ogólny stan zdrowia, konsultowany z lekarzem[3].

Źródła:

• [1] https://enel.pl/enelzdrowie/koronawirus/utrata-wechu-i-smaku-po-koronawirusie-jak-dlugo-zmysly-wracaja-do-normy
• [2] https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/utrata-brak-wechu-i-smaku-przyczyny-jak-dlugo-trwa-leczenie/
• [3] https://www.medonet.pl/koronawirus/to-musisz-wiedziec,koronawirus–jak-odzyskac-zmysly-utracone-w-wyniku-covid-19-,artykul,47624143.html
• [4] https://www.termedia.pl/koronawirus/Dr-Grabowski-Uposledzenie-wechu-nalezy-diagnozowac-i-leczyc,48975.html
• [5] https://www.doz.pl/czytelnia/a15706-Utrata_smaku_i_wechu_w_COVID-19__z_czego_wynika_i_jak_dlugo_moze_sie_utrzymywac
• [6] https://www.wapteka.pl/porady/utrata-wechu-i-smaku-po-koronawirusie-jak-dlugo-trwa-i-skad-tak-wlasciwie-sie-bierze/