Czy przy grypie traci się węch? Tak – zaburzenia węchu w trakcie grypy są możliwe i dotyczą wielu pacjentów, jednak mają inny mechanizm niż w przypadku COVID-19. Utrata węchu podczas grypy jest przeważnie efektem czasowego zablokowania nosa przez obrzęk i wydzielinę, a nie bezpośrednim uszkodzeniem nerwów węchowych[7].
Czym jest utrata węchu (anosmia)?
Anosmia to całkowita lub częściowa niezdolność do odbierania zapachów. Do tego zaburzenia może dojść w wyniku różnych czynników, takich jak infekcje górnych dróg oddechowych – grypa, przeziębienie czy COVID-19[5][3]. Utrata węchu, w zależności od przyczyny, może być krótkotrwała lub utrzymywać się przez dłuższy czas[3][5].
Podczas grypy anosmia jest zwykle przemijająca oraz powiązana z innymi objawami infekcji, w odróżnieniu od typowej utraty węchu przy COVID-19, która może być dłużej utrzymująca się lub trwale uszkadzająca zmysł węchu[2][7].
Dlaczego przy grypie może dojść do utraty węchu?
Główną przyczyną utraty węchu przy grypie jest obrzęk błony śluzowej nosa i wzmożona produkcja wydzieliny, które mechanicznie blokują dostęp cząsteczek zapachowych do nabłonka węchowego[7]. To prowadzi do czasowego ograniczenia percepcji zapachów.
Nie jest to wynik bezpośredniego uszkodzenia struktur nerwowych, lecz efekt reakcji zapalnej błony śluzowej oraz nagromadzenia śluzu, co uniemożliwia dotarcie zapachów do receptorów węchowych[7].
Różnice między grypą a COVID-19 w zakresie utraty węchu
W grypie utrata węchu jest niemal zawsze efektem miejscowego obrzęku śluzówki i przekrwienia, które uniemożliwiają prawidłowy przepływ powietrza przez jamy nosowe[7]. Utrata zmysłu węchu jest więc odwracalna – najczęściej ustępuje wraz z wyzdrowieniem i zanikiem stanu zapalnego[7].
W odróżnieniu, przy COVID-19 dochodzi do bardziej złożonych procesów: naciek limfocytów T na nabłonek węchowy, aktywacja cytokin prozapalnych i spadek liczby neuronów węchowych, czego efektem może być długotrwała lub nawet trwała anosmia[1][2]. Statystycznie, aż około 70% pacjentów zakażonych wirusem SARS-CoV-2 doświadcza zaburzeń węchu, natomiast dla grypy brak jest precyzyjnych wartości, lecz jest to zjawisko mniej powszechne[2][4][7].
Objawy oraz czas utrzymania się zaburzeń węchu przy grypie
Utrata węchu przy grypie z reguły trwa tak długo, jak długo występuje obrzęk błony śluzowej nosa lub obecna jest wydzielina utrudniająca oddychanie nosem[7]. Ustąpienie tych objawów wiąże się zwykle z powrotem prawidłowego odbierania zapachów[7].
Jeśli zaburzenie węchu utrzymuje się dłużej po wyzdrowieniu, konieczna może być diagnostyka w celu wykluczenia innych przyczyn – jednak w przebiegu klasycznej grypy ustępuje ono samoistnie[3][7].
Diagnostyka i mechanizmy kluczowe dla utraty węchu
W procesie diagnostycznym czas trwania oraz charakter utraty węchu mają istotne znaczenie[3]. W grypie bardzo rzadko dochodzi do trwałego uszkodzenia receptorów węchowych. Zaburzenia ustępują zwykle po kilku dniach lub tygodniach, wraz z wycofaniem procesu zapalnego i oczyszczeniem nosa[7].
W przypadku COVID-19 powrót węchu bywa czasem niemożliwy lub wymaga dłuższej terapii – wynika to z bezpośredniego wpływu czynnika zakaźnego na komórki węchowe oraz nabłonek węchowy, prowadząc do ubytku struktur nerwowych w nosie[1][2].
Zaburzenia smaku a utrata węchu
W trakcie infekcji wirusowych, zarówno grypy jak i COVID-19, mogą współwystępować zaburzenia smaku[2]. Jednak mechanizmy tych zaburzeń są różne. W przypadku grypy to najczęściej następstwo zablokowania nosa, natomiast w COVID-19 stan zapalny języka sam w sobie może wpływać na odczuwanie smaku, nawet przy braku zmian w obrębie kubków smakowych[2].
Podsumowanie
Utrata węchu przy grypie to objaw możliwy, mający odmienny mechanizm w porównaniu do analogicznych zaburzeń w COVID-19. Podstawową przyczyną jest mechaniczne zablokowanie nosa przez obrzęk i wydzielinę podczas infekcji, co powoduje przemijające ograniczenie lub brak odbierania zapachów[7]. Po ustąpieniu stanu zapalnego węch najczęściej powraca do normy[7]. W przypadku przedłużających się zaburzeń, konieczne jest wykluczenie innych przyczyn neurologicznych lub laryngologicznych[3].
Źródła:
- https://www.doz.pl/czytelnia/a17280-Utrzymujaca_sie_utrata_wechu_po_COVID-19__czy_znaleziono_jej_przyczyne
- https://www.termedia.pl/koronawirus/Dr-Grabowski-Uposledzenie-wechu-nalezy-diagnozowac-i-leczyc,48975.html
- https://admed.org.pl/blog/jak-zaburzenia-wechu-wplywaja-na-nasze-zdrowie
- https://enel.pl/enelzdrowie/koronawirus/utrata-wechu-i-smaku-po-koronawirusie-jak-dlugo-zmysly-wracaja-do-normy
- https://www.medicover.pl/objawy/anosmia/
- https://www.mp.pl/pacjent/grypa/lista/85970,brak-wechu-i-smaku-po-infekcji-grypowej
CentrumLaryngologiczne.pl to czołowy polski portal medyczny poświęcony zdrowiu górnych dróg oddechowych. Specjalizujemy się w przekazywaniu rzetelnej wiedzy laryngologicznej w przystępnej formie, łącząc najnowsze osiągnięcia nauki z praktycznymi potrzebami pacjentów.