Skurcz krtani, nazywany laryngospazmem, to nagła i niekontrolowana reakcja mięśni krtani powodująca czasowe zamknięcie dróg oddechowych. Taki epizod jest stanem alarmowym i wymaga szybkiego, świadomego działania, ponieważ w ciężkich przypadkach może prowadzić do niedotlenienia oraz utraty przytomności. Czym jest skurcz krtani, jak przebiega oraz co należy zrobić w nagłej sytuacji? Poniżej znajdziesz wyczerpujące, sprawdzone informacje, oparte wyłącznie na wiarygodnych źródłach.
Definicja skurczu krtani i fizjologia schorzenia
Skurcz krtani to automatyczna, odruchowa reakcja obronna organizmu polegająca na przywiedzeniu fałdów głosowych, które szczelnie zamykają światło krtani. Celem tego mechanizmu jest powstrzymanie dostępu szkodliwych substancji lub ciał obcych do dróg oddechowych. W trakcie skurczu fałdy głosowe zbliżają się maksymalnie do siebie, pozostawiając jedynie wąską szczelinę. W normalnych warunkach pozostają w odwiedzeniu, umożliwiając przepływ powietrza. Typowy epizod trwa około 60 sekund i chociaż jest to stan przejściowy, w szczególnych przypadkach może dojść do groźnych powikłań, takich jak niedotlenienie czy utrata przytomności, stanowiąc realne niebezpieczeństwo dla życia [1][2][3].
Najważniejsze objawy ostrego skurczu krtani
Pojawienie się skurczu krtani jest niemal zawsze nagłe. Wśród najważniejszych objawów wymienia się nagłą trudność w oddychaniu i uczucie ściśnięcia w gardle, którym często towarzyszy charakterystyczny, wysoki świst (stridor) przy wdechu. Typowe są krztuszenie oraz bezgłos, czyli tymczasowa niemożność wydawania dźwięku. W ciężkich przypadkach pojawia się sinica (niebieskawy kolor ust i twarzy), świadcząca o niedoborze tlenu, a także wciąganie przestrzeni międzyżebrowych podczas próby oddychania. Ze względu na narastające niedotlenienie pojawia się nagły, silny niepokój i dezorientacja [1][2][3].
Kiedy niezwłocznie szukać pomocy medycznej?
Choć większość epizodów trwa krótko, bezwzględnie skontaktuj się z pomocą medyczną, jeśli:
- trudności w oddychaniu są przedłużone lub nie ustępują
- obserwujesz sinicę ust i twarzy
- u chorego pojawia się silny niepokój, dezorientacja lub zaczyna tracić przytomność
- ataki tego typu zdarzają się często lub powracają
Przedłużający się skurcz krtani może doprowadzić do niedotlenienia, a w następstwie arytmii, bradykardii i nawet zatrzymania krążenia [1][3][5].
Główne przyczyny i czynniki prowokujące skurcz krtani
Do najczęstszych czynników wywołujących skurcz krtani zaliczamy kontakt z substancjami drażniącymi, reakcje alergiczne, urazy mechaniczne, a także stany zapalne nagłośni lub dróg oddechowych. Za mechanizm odruchowy odpowiada najczęściej podrażnienie nerwów błędnych i ich gałęzi. Skurcz może być też wywołany przez stres, podczas snu lub jako następstwo nagłego urazu krtani. Do czynników wewnętrznych należą: zapalny obrzęk nagłośni, podrażnienie nerwowe oraz urazy, zarówno zewnętrzne, jak i wewnętrzne. Przewlekłe stany zapalne krtani mogą predysponować do powstawania takich epizodów [2][3][4][5].
Potencjalne zagrożenia i powikłania skurczu krtani
Chociaż krótkotrwały skurcz krtani nie zawsze powoduje poważne konsekwencje zdrowotne, w szczególnych przypadkach może dojść do bardzo groźnych powikłań. Są to między innymi: odruchowy bezdech, wstrząs kardiogenny, bradykardia, spadek ciśnienia tętniczego, arytmie, zatrzymanie krążenia oraz śmierć. Powikłania te wymagają natychmiastowej, zaawansowanej pomocy medycznej, dlatego lekceważenie objawów jest wysoce niebezpieczne [5].
Dane epidemiologiczne i częstość występowania
Epizod laryngospazmu zwykle trwa około minuty, a jego występowanie jest notowane częściej u osób narażonych na urazy krtani, u których w 85% przypadków obserwuje się chrypkę jako główny objaw. Depresja oddechowa stanowi jedno z najpoważniejszych zagrożeń, choć jej dokładna częstość występowania nie została określona w literaturze. Wśród objawów towarzyszących notuje się nudności, wymioty (ponad 10% przypadków), a także zaburzenia rytmu serca, takie jak bradykardia i tachykardia [1][2][10].
Postępowanie w nagłym ataku skurczu krtani
W przypadku ostrego epizodu należy przede wszystkim zachować spokój, zapewnić choremu dostęp do świeżego powietrza i utrzymać go w pozycji siedzącej. Obserwować występowanie sinicy, trwałość bezdechu oraz zdolność do kontaktu z otoczeniem. Bez zbędnej zwłoki należy zadzwonić po karetkę, jeżeli objawy nie ustępują szybko lub narastają. Każda próba radzenia sobie samodzielnie jest uzasadniona wyłącznie wtedy, gdy sytuacja nie zagraża bezpośrednio życiu. W razie utraty przytomności lub przedłużającego się bezdechu terapia powinna być prowadzona wyłącznie przez personel medyczny [1][2][3].
Podsumowanie – skurcz krtani jako stan wymagający szybkiej reakcji
Skurcz krtani to nagły epizod zamknięcia krtani, który może mieć bardzo poważne konsekwencje zdrowotne. Objawia się trudnością z oddychaniem, bezgłosem, krztuszeniem oraz sinicą. Najważniejsze w nagłej sytuacji jest zachowanie spokoju, szybka obserwacja objawów i wezwanie pomocy w razie ich przedłużania się lub nasilenia. Znajomość objawów, czynników ryzyka oraz świadomość zagrożeń związanych z tym schorzeniem może uratować życie zarówno osoby dorosłej, jak i dziecka. Nigdy nie należy lekceważyć objawów ostrego skurczu krtani i każdorazowo w sytuacji wątpliwej należy skontaktować się z profesjonalnym personelem medycznym [1][2][3][4][5][10].
Źródła:
- https://leksykon.com.pl/tag/skurcz-krtani/
- https://otolaryngolodzy24.pl/skurcz-krtani/
- https://www.apollohospitals.com/pl/diseases-and-conditions/laryngospasm
- https://www.mp.pl/pacjent/otolaryngologia/choroby/choroby-krtani/111316,urazy-zewnetrzne-krtani
- https://forumleczeniaran.pl/zewnetrzny-uraz-krtani-to-bezposrednie-zagrozenie-zycia-jak-przebiega-ocena-urazu-i-leczenie/
- https://www.termedia.pl/Journal/-11/pdf-20034-10
CentrumLaryngologiczne.pl to czołowy polski portal medyczny poświęcony zdrowiu górnych dróg oddechowych. Specjalizujemy się w przekazywaniu rzetelnej wiedzy laryngologicznej w przystępnej formie, łącząc najnowsze osiągnięcia nauki z praktycznymi potrzebami pacjentów.