Co powoduje zapalenie krtani u dzieci i dorosłych?

Zapalenie krtani najczęściej powodują infekcje wirusowe, a u najmłodszych częsty obraz to krup czyli zapalenie krtani i tchawicy; u dorosłych, poza wirusami, znaczenie mają także czynniki drażniące oraz refluks i nadużywanie głosu [1][2][3][4]. Wśród wirusów dominują paragrypa, grypa, RSV i adenowirusy, a w aktualnych opisach klinicznych uwzględnia się także SARS-CoV-2 [1][2][5].

Czym jest zapalenie krtani i czym różni się od krupu?

Zapalenie krtani to stan zapalny fałdów głosowych i okolicznych tkanek, który prowadzi do chrypki i zmian głosu [1][6]. Najczęściej towarzyszy infekcji górnych dróg oddechowych, ale może wynikać również z alergii, refluksu, dymu tytoniowego, przeciążenia głosu oraz podrażnień środowiskowych [1][6].

Krup to zapalenie krtani i tchawicy u dzieci z obrzękiem w okolicy podgłośniowej, który zwęża drogi oddechowe i może wywoływać świst wdechowy oraz charakterystyczny szczekający kaszel [2][3]. Choroba zwykle dotyczy dzieci poniżej 5. roku życia, ze szczytem ryzyka między 6. miesiącem a 3. rokiem życia [2][7][3].

Co powoduje zapalenie krtani u dzieci?

U dzieci dominują przyczyny wirusowe. Najczęściej są to wirusy paragrypy, grypy, RSV i adenowirusy, a także metapneumowirus, rhinowirus i enterowirus; rzadziej przyczyną bywa odra lub HSV [1][2][7][8]. W przypadku krupu paragrypa odpowiada za 50–70 procent hospitalizacji, a w badaniach z identyfikacją patogenu wirusy wykrywa się nawet u 80 procent pacjentów [9][10].

Paragrypa typu 1 i 2 stanowi ponad 75 procent przypadków krupu w części opracowań klinicznych, co potwierdza jej przewagę etiologiczną w tej grupie [10]. Krup najczęściej dotyczy dzieci młodszych niż 5 lat, co podkreślają różne źródła kliniczne [2].

Mechanizm objawów u dzieci wynika z obrzęku podgłośniowego, który przy fizjologicznie węższych drogach oddechowych szybko prowadzi do obturacji z chrypką, kaszlem i czasem dusznością [2][7][8].

Co powoduje zapalenie krtani u dorosłych?

U dorosłych główną rolę odgrywają wirusy przeziębienia, grypy i COVID-19, ale równie istotne są czynniki nieinfekcyjne takie jak dym tytoniowy, bierne palenie, zanieczyszczenie powietrza, refluks żołądkowo-przełykowy, alergie oraz nadmierne używanie głosu [1][4]. Zakażenia bakteryjne lub grzybicze występują rzadziej w porównaniu z etiologią wirusową [1][4].

W aktualnych opisach klinicznych wśród możliwych czynników wymienia się także SARS-CoV-2, a podejście do przyczyn jest wieloczynnikowe, łączące infekcję oraz ekspozycję na substancje drażniące i refluks [1][5].

Jak powstaje stan zapalny krtani?

Wirusy infekują nabłonek dróg oddechowych i inicjują kaskadę zapalną, która zwiększa przepuszczalność naczyń, powoduje obrzęk i upośledza drgania fałdów głosowych, co klinicznie objawia się chrypką i zmianą barwy głosu [1][6]. Obrzęk błony śluzowej krtani zwęża światło dróg oddechowych, a w nasilonych przypadkach wywołuje świst wdechowy i trudności w oddychaniu [2][8].

W krupie kluczowy jest obrzęk okolicy podgłośniowej, który u dzieci z natury wąskimi drogami oddechowymi wywołuje objawy obturacji wcześniej i bardziej gwałtownie niż u dorosłych [2][7][8].

Dlaczego czynniki drażniące nasilają objawy?

Pierwotna infekcja wirusowa może rozpocząć epizod zapalenia krtani, a wtórne podrażnienia związane z przewlekłym kaszlem, krzykiem, odwodnieniem lub ekspozycją na dym nasilają obrzęk i chrypkę [1][4]. U dzieci ten sam proces częściej manifestuje się jako krup, z wyraźniejszym zwężeniem dróg oddechowych [3][2].

Współczesne opisy kładą nacisk na wieloczynnikowe pochodzenie objawów, łączące zakażenie, refluks i ekspozycję na substancje drażniące, co pomaga wyjaśnić utrzymywanie się chrypki także poza ostrą fazą infekcji [1][5].

Które wirusy odpowiadają za większość przypadków?

Najczęściej identyfikowane są wirusy paragrypy, grypy, RSV i adenowirusy, a także metapneumowirus, rhinowirus i enterowirus; rzadziej przyczyną są odra lub HSV [9][7][8]. W krupie przewaga paragrypy jest dobrze udokumentowana, zarówno w analizach hospitalizacji, jak i w badaniach z potwierdzeniem laboratoryjnym patogenu [9][10][2][8].

Kiedy zapalenie krtani staje się problemem w oddychaniu?

Gdy obrzęk błony śluzowej istotnie zwęża światło podgłośniowe, pojawia się świst wdechowy i duszność, co odzwierciedla zaawansowane zwężenie dróg oddechowych typowe dla krupu [2][8]. Najszybciej dochodzi do tego u dzieci między 6. miesiącem a 3. rokiem życia, które mają proporcjonalnie węższe drogi oddechowe [7].

Podsumowanie

Zapalenie krtani najczęściej wywołują infekcje wirusowe, a u dzieci obraz choroby często przyjmuje postać krupu z przewagą wirusów paragrypy [1][9][10][2]. U dorosłych poza wirusami duże znaczenie mają czynniki drażniące, refluks, palenie i nadmierne używanie głosu, a w nowszych ujęciach także SARS-CoV-2 [1][5][4]. Mechanizm choroby opiera się na zapaleniu i obrzęku krtani, które zaburzają drgania fałdów głosowych i mogą zwężać drogi oddechowe [1][2][6].