Czy można stracić węch przez zatoki?

Tak, można stracić węch przez zatoki. Utrata węchu należy do czterech podstawowych objawów zapalenia zatok i występuje zarówno w jego ostrej, jak i przewlekłej postaci. Ma charakter najczęściej przejściowy, a jej mechanizm wynika z blokady dopływu powietrza do okolicy węchowej przez obrzęk błony śluzowej i gęstą wydzielinę. Po ustąpieniu stanu zapalnego węch zwykle powraca.

Utrata węchu przez zatoki jest częsta i uznawana za jeden z kluczowych symptomów choroby. Dotyczy pacjentów z ostrym zapaleniem zatok oraz tych z przewlekłym zapaleniem zatok. Problem ma charakter przewodzeniowy, czyli wynika z utrudnienia dotarcia cząsteczek zapachowych do receptorów, a nie z ich uszkodzenia.

W trakcie zapalenia dochodzi do stanu zapalnego i obrzęku błony śluzowej nosa z towarzyszącą niedrożnością. Cząsteczki zapachowe muszą wraz z wdychanym powietrzem trafić do obszaru węchowego, rozpuścić się w śluzie i pobudzić rzęski komórek węchowych. Gęsta wydzielina oraz obrzęk skutecznie blokują ten transport.

Główny mechanizm odpowiadający za utrata węchu w zapalenie zatok to mechaniczna bariera i niedostateczny dopływ powietrza do okolicy węchowej. W efekcie substancje zapachowe nie mają kontaktu z receptorami, więc bodziec zapachowy nie jest rejestrowany.

Receptory węchowe zlokalizowane są w górnej części jamy nosowej, w pobliżu przegrody, na błonie śluzowej nosa. To precyzyjne umiejscowienie sprawia, że każdy obrzęk, przerost tkanek lub zalegająca wydzielina w tej strefie łatwo ogranicza dostęp powietrza i osłabia percepcję zapachów.

W przebiegu ostre zapalenie zatok całkowita utrata węchu i smaku przeważnie trwa około 3 dni, po czym stopniowo ustępuje w miarę wyciszania stanu zapalnego. Charakter zaburzenia jest więc najczęściej przemijający.

W postaci przewlekłej osłabienie węchu może utrzymywać się dłużej i nasilać się w okresach zaostrzeń. Mimo tego, wraz z poprawą drożności nosa i zmniejszeniem obrzęku, odbiór zapachów zwykle wraca.

W zatoki typowe jest stopniowe narastanie niedrożności nosa i zaburzeń węchu wraz z innymi objawami. W COVID-19 często występuje nagła anosmia bez wyraźnej blokady przewodów nosowych, co sugeruje uszkodzenie nabłonka węchowego, a nie problem z przewodzeniem bodźców zapachowych.

• Utrata węchu przez zatoki: wynik obrzęku i wydzieliny, towarzyszy niedrożność nosa, ból zatok, uczucie rozpierania twarzy, wyciek z nosa.
• Utrata węchu w COVID-19: często nagła, bez wyraźnego kataru i bez typowego bólu zatok, powrót węchu przeciętnie około 2 tygodni.

Zapalenie zatok przynosowych daje charakterystyczny zestaw dolegliwości, wśród których utrata węchu jest jednym z czterech podstawowych objawów. Pozostałe częste sygnały to:

• Ból w okolicy zatok promieniujący do czoła lub górnej szczęki
• Ból nasilający się rano i podczas pochylania
• Wodnista lub gęsta wydzielina z nosa
• Uczucie rozpierania w obrębie twarzy

W przewlekłe zapalenie zatok często współwystępują zmiany, które potęgują niedrożność nosa i pogłębiają zaburzenia węchu. Należą do nich:

• Polipy nosa, czyli nienowotworowe narośla zwężające kanał nosowy
• Skrzywienie przegrody nosa obniżające drożność przepływu powietrza
• Przerost małżowin nosowych zmniejszający światło przewodów nosowych
• Zapalenie alergiczne błony śluzowej nosa podtrzymujące obrzęk i nadmierną produkcję wydzieliny

Obecność tych stanów sprzyja utrwalaniu zaburzeń przewodzenia bodźców zapachowych i częstszym nawrotom dolegliwości.

Przyczyna przewodzeniowa oznacza, że problem dotyczy drogi doprowadzenia powietrza i cząsteczek zapachowych do receptorów, a nie samych komórek węchowych czy ośrodków mózgowych. W zapalenie zatok obrzęk, wydzielina i ewentualne polipy tworzą barierę mechaniczną, która ogranicza kontakt bodźca zapachowego z nabłonkiem węchowym.

W czasie infekcji wirusowych górnych dróg oddechowych, do których należy także zapalenie zatok, około 60% chorych doświadcza przejściowego pogorszenia lub utraty węchu. Odsetek ten potwierdza, że zaburzenia węchowe są częstym składnikiem obrazu klinicznego zakażeń dróg oddechowych.

Najczęściej tak. Utrata węchu przez zatoki ma charakter przemijający i mija wraz z ustąpieniem obrzęku oraz poprawą drożności nosa. W ostrym przebiegu pełna utrata zmysłu węchu zwykle trwa około 3 dni, po czym węch stopniowo wraca.

Brak leczenia zapalenie zatok może jednak sprzyjać nawrotom infekcji oraz stanom zapalnym ucha i gardła. Powikłania te wydłużają okres dolegliwości i mogą utrudniać odzyskanie prawidłowego węchu.

• Utrata węchu to jeden z czterech podstawowych objawów zapalenie zatok, obecny w postaci ostrej i przewlekłej.
• Mechanizm to bariera w dopływie powietrza do okolicy węchowej przez obrzęk i gęstą wydzielinę, a nie uszkodzenie receptorów.
• W ostre zapalenie zatok pełna utrata węchu zwykle trwa około 3 dni i ustępuje stopniowo.
• Nagła utrata węchu bez typowych objawów zatok przemawia bardziej za COVID-19, gdzie węch wraca przeciętnie po około 2 tygodniach.
• W przewlekłej postaci problem nasilają polipy nosa, skrzywienie przegrody, przerost małżowin i alergiczne zapalenie śluzówki.
• W infekcjach wirusowych około 60% osób doświadcza przejściowej utraty lub pogorszenia węchu.
• Nieleczone zatoki zwiększają ryzyko nawracających infekcji oraz zapaleń ucha i gardła.