Jak zdiagnozować zapalenie zatok i nie pomylić go z przeziębieniem?

Jak zdiagnozować zapalenie zatok i nie pomylić go z przeziębieniem?

Wczesne rozpoznanie zapalenia zatok i jego odróżnienie od przeziębienia pozwala uniknąć powikłań i skrócić czas trwania dolegliwości. Decydujące znaczenie mają obserwacja typowych objawów, czas ich utrzymywania się oraz zastosowanie odpowiednich metod diagnostycznych opartych na badaniu laryngologicznym i obrazowym [1][3][4].

Najważniejsze objawy zapalenia zatok – jak je rozpoznać?

Zapalenie zatok przynosowych objawia się co najmniej dwoma z czterech głównych symptomów: niedrożność nosa, wydzielina z nosa (przednia lub tylna), ból lub uczucie rozpierania twarzy oraz upośledzenie węchu [1][3][6]. Najbardziej charakterystyczne jest pojawienie się ropnej (zielonej lub żółtej) wydzieliny oraz bólu twarzy, który nasila się szczególnie przy pochylaniu głowy. Dopełnieniem typowego obrazu są gorączka lub stan podgorączkowy, ból głowy, ból zębów i kaszel nasilający się nocą [1][4].

Ważne jest, aby zwrócić uwagę na czas trwania objawów – ostre zapalenie często występuje po przeziębieniu, ale wyróżnia je pogorszenie po 5–10 dniach oraz utrzymywanie się dolegliwości przez ponad tydzień [3]. Przewlekła postać trwa >12 tygodni i jest potwierdzana badaniami obrazowymi [1][6].

Jak odróżnić zapalenie zatok od przeziębienia?

Podstawową różnicą jest charakter i kolor wydzieliny: w zapaleniu zatok wydzielina jest ropna (zielona lub żółta), a przy przeziębieniu pozostaje wodnista i przezroczysta [1][3][4]. W zapaleniu zatok występuje też ból lub ucisk twarzy nasilający się przy pochylaniu głowy, gorączka oraz objawy trwające ponad 5–10 dni bez poprawy lub z pogorszeniem stanu [3]. Przeziębienie zazwyczaj ma łagodniejszy przebieg, ból twarzy jest nieobecny lub słabo nasilony, a objawy ustępują szybko – często w mniej niż 5 dni [1][3].

Znaczenie ma także obecność gorączki – wysoka temperatura z ropną wydzieliną przemawia za bakteryjnym zapaleniem zatok. Cechą przeziębienia jest samoistna poprawa oraz brak nasilających się objawów bólowych [3].

Proces diagnostyczny krok po kroku

Diagnoza zapalenia zatok opiera się na szczegółowym wywiadzie dotyczącym czasu trwania i nasilenia objawów, współistniejących alergii i wcześniejszych chorób [1][4][5][6]. Lekarz ocenia także reakcję na ucisk ujść zatok oraz sprawdza obecność bólu twarzy.

Podstawę stanowi badanie laryngologiczne: rynoskopia przednia lub endoskopia nosa pozwalają wykryć obrzęk śluzówki, polipy czy ropną wydzielinę [1][4]. W przypadkach przewlekłych lub powikłanych wykonuje się tomografię komputerową (TK) zatok, która wykazuje utratę powietrzności zatok, obecność płynu, pogrubienie śluzówki powyżej 4 mm oraz zmiany strukturalne [1][6].

Wspomagająco można oznaczać morfologię krwi z oceną liczby leukocytów oraz OB – ich wzrost wskazuje na proces zapalny [5]. W sytuacjach niejednoznacznych wykonuje się testy alergiczne (w przypadku podejrzenia alergii) czy badania mikrobiologiczne [1][5].

Nowoczesna diagnostyka coraz częściej korzysta z endoskopii i TK w celu precyzyjnej oceny zmian, szczególnie przed planowanym leczeniem operacyjnym lub w przypadkach opornych na standardową terapię. W ostrych przypadkach rutynowe TK nie jest zalecane [1][2][5].

Kluczowe wskaźniki różnicujące choroby zatok

Pogorszenie objawów po 5–10 dniach od początku infekcji sugeruje zapalenie zatok o etiologii bakteryjnej [3]. Utrzymywanie się objawów przez ponad 12 tygodni to kryterium przewlekłej formy choroby, której potwierdzeniem są nieprawidłowości w TK [1][6].

W zakażeniach grzybiczych charakterystyczne są masy i zwapnienia widoczne w TK oraz podwyższona liczba eozynofilów we krwi [2]. Objawy zatokowe mogą nasilać się u osób z anatomicznymi nieprawidłowościami (np. skrzywieniem przegrody nosowej) lub alergią [1][4]. Trzeba pamiętać że sama barwa wydzieliny nie rozróżnia dokładnie infekcji wirusowej od bakteryjnej [1][2][4].

Najważniejsze elementy skutecznej diagnostyki

Złotym standardem w przewlekłych i skomplikowanych przypadkach jest tomografia komputerowa zatok. Pozwala ona ocenić stopień zaawansowania procesu zapalnego i ewentualne powikłania [1][6]. Uzupełnieniem są badania laboratoryjne, a u wybranych pacjentów – badania mikrobiologiczne oraz testy w kierunku alergii [4][5][6].

W praktyce pierwszym krokiem pozostaje jednak szczegółowy wywiad i badanie endoskopowe lub rynoskopia, które już w większości przypadków umożliwiają rozpoznanie zapalenia zatok i odróżnienie go od przeziębienia [1][4].

Podsumowanie

Diagnozowanie zapalenia zatok wymaga oceny typowych objawów i ich czasu trwania. Kluczowe jest odróżnienie ropnej, zielono-żółtej wydzieliny i bólu twarzy nasilającego się przy pochylaniu głowy od wodnistej wydzieliny i łagodnego przebiegu przeziębienia. Podstawą diagnozy są wywiad, badanie laryngologiczne oraz, w trudniejszych przypadkach, tomografia komputerowa zatok i badania dodatkowe. Im szybsze i bardziej precyzyjne rozpoznanie, tym większa skuteczność leczenia i mniejsze ryzyko powikłań [1][3][4][6].

Źródła:

1. https://www.doz.pl/czytelnia/a16311-Zapalenie_zatok__objawy_diagnostyka_leczenie
2. https://diag.pl/pacjent/artykuly/jak-objawia-sie-grzybica-zatok-rozpoznanie-i-leczenie/
3. https://gemini.pl/poradnik/zdrowie/zapalenie-zatok-przyczyny-i-skutki/
4. https://milmedica.pl/zapalenie-zatok-objawy-diagnostyka-leczenie/
5. https://aptekacodzienna.pl/blog/artykul/zapalenie-zatok-co-je-powoduje-jakie-sa-objawy-i-formy-leczenia
6. https://diag.pl/pacjent/artykuly/zapalenie-zatok-objawy-rodzaje-leczenie-kompendium-wiedzy/